https://honarcredit.ir/qui-wq1781066954
خبرگزاري مهر: محمدرضا اصلاني نويسنده، پژوهشگر و فيلمساز که در شوراي هنري نمايشگاه پژوهشي «عيان بر نهان» که از 18 خرداد در موزه هنرهاي معاصر تهران برقرار است، درباره اين نمايشگاه و اينکه آيا اين نمايشگاه براي مردم عادي قابل درک و فهم است يا خير، به خبرنگار مهر گفت: نمايشگاه «عيان بر نهان» نمايشگاهي تحقيقاتي و پژوهشي است و از اين نظر مخاطب اصلي آن مردم عادي نيستند. فقط ممکن است متوجه اهميت اين هنر شوند نه اينکه بخواهند فهم بنياني آن را پيدا کنند. نکته مهم در اين نمايشگاه اين است که بگوييم «نگارگري ايراني» چه جايگاهي دارد و مردم هم از اهميت آن مطلع شوند و براي ارتقاي بينش آنها و حتي هنرمندان ما الزامي است، چون هنرمندان ما کار تحقيقاتي انجام نميدهند.
انتقاد اصلاني از ديدگاه پوپ درباره نقاشي ايراني
وي با اشاره به ديدگاه آبراهام پوپ که حدود 16 جلد درباره هنر ايران کتاب دارد، بيان کرد: پوپ معتقد است که ايرانيها، نقاشي ندارند! اما در تزئين، آدمهايي قوي هستند. به نظر من، اين ديدگاه توهين به يک ملت است و من اگر بودم اجازه نميدادم پيکر اين مورخ در اصفهان دفن شود. اين مساله نشان ميدهد که چقدر تفکر شرقشناسي در مورد هنر ايران، صوري و مبتني بر نظرات کلاسيک و رنسانس اروپاست. اين در حالي است که معيارهاي هنر کلاسيک و رنسانس اروپايي در هنر ايراني جايي نداشته است.
اين پژوهشگر هنري تاکيد کرد: نگارگري ايراني، سنتي نيست و کاري بسيار مدرن و پيشرفته به حساب ميآيد؛ به عنوان مثال کارهاي کمالالدين بهزاد در مقوله پيچش و بعد هندسياش، دهها برابر هندسيتر از کارهاي داوينچي است و رمزهاي بيشتري دارد. نگارگري ايراني روي مدرنيسم هنر اروپا در نيمه قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم تأثيرگذار بوده است.
تاکنون چنين تحقيقات وسيعي درباره نگارگري و هنر ايراني انجام نشده است
وي درباره مواجههاش با اين نمايشگاه پژوهشي درباره نگارگري ايراني گفت: سالهاست که درباره هندسه موجود در هنر و نگارگري ايراني فکر ميکردم و معتقد بودم که ما پرسپکتيو خطي در نقاشي ما مطرح نيست و ما پرسپکتيو بعد و سطح داريم. وقتي با شهريار حاتمي به واسطه نمايشگاه «نهان بر عيان» آشنا شدم، ديدم چقدر اين جوان با دقت و علمي روي اين مساله کار کرده است؛ وقتي از نظر علمي اين مساله بررسي شود بعد از آن ميتوان به ابعاد نظري و فلسفي کار پرداخت و چه ارتباطي بين آن اه وجود دارد. گاهي نگارههاي ايراني تا 9 بُعد دارد و در عين حال داراي هندسه پيچيدهاي است و اصلاً هندسه سادهاي نيست. اين مساله هم در لايهها و هم در کمپوزيسيون اشکال وجود دارد که مساله کيهانشناسي نيز در آن مطرح ميشود.
اصلاني با اشاره به اينکه تاکنون چنين تحقيقات وسيعي درباره نگارگري و هنر ايراني انجام نشده است، بيان کرد: تعداد اندکي از محققان هنري، تحقيقات را شروع کردهاند اما کارشان به اين گستردگي و با دقت روي منابع نبوده است. حتي سراغ دارم خانمي که در حال تحقيق روي مکتب شيراز است اما در ابتداي راه است.
«نهان بر عيان» کيهان هندسي هنر را عيان ميکند
اين فيلمساز همچنين از ساخت فيلم مستندي درباره پژوهش در نگارگري ايراني مبتني بر نمايشگاه «نهان بر عيان» خبر داد و درباره نتيجه نهايي اين نمايشگاه گفت: اين نمايشگاه در نهايت ميخواهد به اين موضوع برسد که کيهان هندسي هنر نگارگري کجاست.
وي در پاسخ به اين پرسش که آيا هنرمندان به صورت ذاتي هندسهاي پنهان در کارهايشان دارند يا خير، اظهار کرد: بله به صورت ذاتي همه هنرمندان از هندسه در کارهايشان پيروي ميکنند، ولي اين پژوهش و نمايشگاه ميتواند به ما کمک کند که چطور اين هندسه را مشاهده کنيم. هندسه ايراني کمي با هندسه اقليدسي تفاوت دارد. هندسه ايراني مشخص ميکند که روابط مثلث، مربع و دايره پيچيدهتر از روابطي است که هندسه اقليدسي مطرح ميکند و همه اين موارد براي هنر داراي اهميت است.
اصلاني در پايان گفت: اين پژوهش نشان ميدهد که کارگاهي خلاق (رنگ، ابزار، هنر فردي و..) در هنر ايراني نقش دارد نه يک فرد خلاق؛ البته يک فرد خلاق همه اين موارد را هدايت و نگهداري ميکند و به نتيجه ميرساند.